Enflasyon ve artan işletme maliyetleri, şirketleri makine, elektrik ve yangın güvenliği sistemi bakımlarını ertelemeye yöneltebiliyor. Kısa vadede tasarruf uzun vadede maliyet olabilir.
Ekonomik baskının arttığı dönemlerde işletmeler öncelikle hemen sonuç doğurmayacağı düşünülen harcamaları birer birer kısmaya yöneliyor. Bu çerçevede, periyodik makine bakımları öteleniyor, elektrik panolarındaki kontroller seyrekleştiriliyor, yangın algılama ve söndürme sistemlerinin testleri ise başka bir bahara bırakılıyor. Henüz çalışan bir ekipmanın bakımına bütçe ayırmak, üretim ve personel giderlerinin yanında ikinci planda kalabiliyor.
Oysa bakım erteleniyor ertelenmesine ancak risk aynı seviyede durmuyor; beklemiyor. Aşınma, kirlenme, gevşek bağlantılar, yağlama eksikliği ve sıcaklık artışı birbirini besleyerek yol alıyor. Zamanında değiştirilebilecek düşük maliyetli bir parçanın arızalanması, bir süre sonra makinenin tamamına da zarar verebiliyor. Ortaya çıkan hasarın katlanmasının temel nedeni de burada ortaya çıkıyor aslına bakılırsa… Küçük bir sorun yalnızca büyümekle kalmıyor, bağlı olduğu diğer sistemlere de sinsi sinsi yayılıyor.
Küçük arızadan makine kırılmasına
Bilindiği üzere endüstriyel makinelerde rulman, conta, kayış, filtre ve yağ gibi parçalar belirli kullanım süreleri sonunda kontrol edilmeli veya değiştirilmeli. Bakım geciktiğinde sürtünme ve titreşim artabilir, parçaların hizası bozulabilir ve makine de bu sebeplerle normalden fazla ısınabilir. Başlangıçta yalnızca ses veya performans düşüşüyle kendini gösteren sorun; mil, motor, dişli grubu veya elektronik kontrol ünitesi gibi daha pahalı bileşenlere zarar verebilir.
Örneğin zamanında yağlanmayan bir rulmanın değiştirilmesi sınırlı bir maliyet gerektirirken rulmanın kilitlenmesi, dönen parçaların kırılmasına ve üretim hattının durmasına neden olabilir. Kompresör, kazan, jeneratör, soğutma sistemi veya üretim hattının kritik bir ekipmanında meydana gelen arıza ise yalnızca onarım gideri oluşturmaz. Üretimin yeniden başlaması için gereken yedek parçanın ithal edilmesi, teknik personelin tesise getirilmesi ve ekipmanın yeniden devreye alınması ise haftalar sürebilir. Enflasyon bu tabloyu daha da ağırlaştırıyor. Ertelenen bakımın ardından ortaya çıkan hasarın onarım bedeli; yükselen yedek parça, işçilik, nakliye ve döviz maliyetleri nedeniyle önceki tahminlerin çok çok üzerine çıkabiliyor. Özellikle eski veya üretimden kaldırılmış makinelerde parça bulunamaması, tamir yerine ekipmanın tümüyle yenilenmesini gündeme getirebiliyor.
Elektrik sistemlerindeki sessiz tehlike
Bakım ertelemesinin yangın riskini artırdığı başlıca alanlardan biri elektrik tesisatları. Gevşeyen bağlantılar, aşırı yüklenen devreler, eskimiş kablolar, toz biriken panolar ve yetersiz havalandırma, zaman içinde sıcaklık artışına yol açabiliyor. Bu sorunlar günlük kullanım sırasında fark edilmese de ark oluşumu veya kısa devre sonucunda yangın başlatabilir.
Yine bu konunun derinine inildiğinde alınabilecek önlemler de göz ardı edilmemeli. Termal kamera kontrolleri, pano temizliği, bağlantı sıkılıklarının ölçülmesi ve koruma cihazlarının test edilmesi henüz hasar oluşmadan önce sıcak noktaların saptanmasına olanak tanıyabilir. Kontrol yapılmadığında ise sınırlı bir elektrik arızası, kablo kanallarına veya yanıcı stoklara ulaşarak binanın farklı bölümlerine yayılabilir. Yangının doğrudan verdiği zarara söndürme suyu, duman, is ve korozyon da eklenebilir. Alevlerin ulaşmadığı makineler bile dumandan veya söndürme çalışmalarından etkilenebilir. Böylece birkaç elektrik bileşeninde başlayan olay, tesis genelinde üretim kaybına dönüşebilir.
Fiziksel hasarın maliyeti çoğu zaman toplam kaybın yalnızca bir bölümünü oluşturuyor. Kritik makinenin çalışmaması üretimin durmasına, siparişlerin gecikmesine ve müşterilerin alternatif tedarikçilere yönelmesine yol açabilir. İşletme üretim yapamadığı dönemde kira, maaş, kredi ve diğer sabit giderlerini karşılamaya devam etmek zorunda kalabilir. Hasarın etkisi tedarik zincirine de yayılabilir. Tek bir makineye bağımlı üretim hattında yedek kapasite bulunmaması, küçük görünen bir arızayı bütün işletmeyi etkileyen darboğaza dönüştürebilir. Onarım tamamlandıktan sonra dahi üretimin eski seviyesine ulaşması, kalite kontrollerinin yapılması ve müşteri kayıplarının telafi edilmesi zaman alabilir.
Makine kırılması sigortası, poliçedeki koşullar çerçevesinde makinelerde meydana gelen ani ve beklenmedik fiziksel hasarları güvence altına alabilir. Ancak zaman içinde gelişen aşınma, korozyon, yıpranma veya bakım eksikliğinden kaynaklanan sorunlar poliçe kapsamı dışında kalabilir. Dolayısıyla uzun süredir devam eden bir sorunun sonunda makinenin durması, her durumda sigorta tarafından karşılanacağı anlamına gelmez. İlaveten yangın sigortası da yangının nedenine, hasarın niteliğine, poliçe şartlarına ve sigortalının yükümlülüklerine göre değerlendirilir. Yangın koruma sistemlerinin devre dışı bırakılması, zorunlu kontrollerin yapılmaması veya riskteki önemli değişikliklerin sigortacıya bildirilmemesi hasar sürecini etkileyebilir.
İş durması sigortası ise çoğunlukla poliçede teminat altına alınmış bir fiziksel hasarın sonucunda ortaya çıkan faaliyet kesintisini karşılamaya yöneliktir. Seçilen tazminat süresi, sigorta bedeli, brüt kâr hesabı ve bekleme süresi gerçek işletme koşullarına uygun değilse teminat bulunsa bile zararın tamamı karşılanamayabilir. Özellikle yedek parça temin sürelerinin uzadığı dönemlerde, kısa belirlenen tazminat süreleri önemli bir koruma açığı yaratabilir.
Önleyici sigortacılık bakım bütçesini risk önceliğine göre yönetiyor
Maliyet baskısı altındaki her işletmenin bütün ekipmanlara aynı düzeyde kaynak ayırması, gerçekçi ve de dolayısıyla mümkün olmayabilir. Bu noktada önleyici sigortacılık yaklaşımı, bakım bütçesinin rastgele azaltılması yerine hasar etkisine göre önceliklendirilmesini öneriyor. Üretimi tek başına durdurabilecek makinelerin belirlenmesi, elektrik panolarında termal kontroller yapılması, yangın pompaları ile sprinkler vanalarının düzenli test edilmesi ve kritik yedek parçaların stokta tutulması büyük kayıpların önüne geçebilir.
Bir diğer husus ise sigorta şirketlerinin risk mühendisliği incelemelerinin yalnızca poliçe düzenleme amacı taşımakla sınırlı olmaması. İncelemeler, kritik zafiyetlerin hasardan önce fark edilmesine de katkı sağlayabilir. Bakımı ertelemek bilançoda kısa süreli bir rahatlama yaratabilse de ertelenen her kontrol, küçük bir arızanın büyümesi için geçen süreyi uzatır.
Corpus Sigorta’nın öne çıkan risk mühendisliği hizmeti, sigorta hizmeti alan veya almayan her işletmeyi olası risklere karşı değerlendirip işletme yetkilisine analizler ve raporlar sunuyor. Bu sayede profesyonel bir gözle incelenen yangın, sel, fırtına, deprem gibi tüm risklere karşı önlem alabilme şansına sahip olan işletmeler güvende oluyor. Corpus Sigorta önleyici sigortacılık uzmanları, otelcilik, madencilik, lojistik, havacılık gibi hemen hemen her sektörde; alışveriş merkezi, güneş enerjisi santrali, depo ve hangar, fabrika gibi alanlarda detaylı çalışmalar yapıyor.
Gerçek tasarruf, en kritik ekipmanı doğru zamanda koruyarak yangını, makine kırılmasını ve aylar sürebilecek iş durmasını daha ortaya çıkmadan önlemekle sağlanır.
